چرا اردوغان به آغوش پوتین پناه برد؟

رضا حجت شمامی: در عصر حاضر «سوریه» به یک نقطه عطف مهم تبدیل شده است. گرانیگاه تغییرات و تحولات بین المللی که رویکردها، ائتلاف ها و اتحادها را ژله ای کرده است. در این فضا هر کشور ممکن است هر زمانی به هر سمتی گرایش پیدا کند و بر همین اساس معادلات و چینش های پیشینی را در سطح خورد و کلان تغییر دهد.

 

1

 

«تروریسم‌سازی» در سوریه از یک سو این کشور را به مرز نابودی و فروپاشی در حوزه اجتماعی و زیستی کرده است و از سوی دیگر در حال به چالش کشیدن «نظم بین المللی» و «اخلاق انسانی» در سطح جهانی است. به این دلیل که کشورهای تاثیرگذار کمتر مشغول آنچه که در این کشور می گذرد هستند، بلکه بیش از هر چیز به خروجی آن می اندیشند که کفه منافع شان سنگین تر شود نه سبک تر!

اما در میان کشورهای منطقه نقش و تحرکات ترکیه از جایگاه و موقعیت خاصی برخوردار است. این کشور حدود ۸۰۰ کیلومتر با سوریه مرز خاکی دارد که منطقه حساس حلب از جمله آنها است. در همین حوزه مرزی کردها حضور دارند که به نقطه اختلاف ترکیه با اروپا و همچنین ترکیه و امریکا تبدیل شده است.

پیش از این حضور کردها حوزه اختلاف ترکیه و روسیه بود. همچون ترکمن ها که مورد حمایت ترکیه هستند. اتفاقا همین مسائل سبب شد تا ترکیه در نوامبر سال گذشته (حدود ۹ ماه قبل) جنگنده روسی را سرنگون و تیرگی بی سابقه ای را بین دو کشور ایجاد کند. تیرگی ای که از بعد از فروپاشی عثمانی و تقابل های روسی با آن سابقه نداشت.

ترکیه حدود ۹ ماه پیش در زمینه سوریه، هنوز به تقابل رویکردی با اروپا و غرب نرسیده بود و هنوز به این جمله باور نیاورده بود که «شما راه خودتان را بروید، ما هم راه خودمان را». این جمله مهم حکایت از آن دارد که راه ترکیه به شکل جدی تری در حال جدا شدن از غرب است.

اما در اینجا تکلیف ناتو چه می شود؟! گفته می شود که ترکیه که ورود روسیه به سوریه را با منافع خود در تضاد می دید،‌ ناتو را پشت سر خود داشت که سوخوی روسی را هدف گرفت. اتفاقا به همین دلیل بود که با اصرار روس ها برای عذرخواهی رسمی گوش نداد و حتی گهگاهی ضد روسی نیز موضع گرفت.

 

1

 

حال به نظر می آید موضع ترکیه تغییر کرده است و در نامه ای رسمی از روسیه عذرخواهی کرده است. این چرخش های ۱۸۰ درجه ای را نمی توان به بوقلمون صفتی (turkey) ترکیه انتساب داد، بلکه می توان تا حدودی عقلانیت لازم را پشت آن دید.

ترکیه درست است که به دنبال سرنگونی دولت بشار اسد است اما از طرح فدرالیسم سوریه و چندپاره شدن آن که اکنون غرب از آن حمایت می کند،‌ نگران است. از نظر ترکیه این همان مسئله ای است که نباید رخ دهد زیرا این طرح می تواند بخشی از ترکیه را ببلعد! همانگونه که نوع برعکس آن در «سایکس – پیکو» انجام شد و بخشی از خاک توافق شده سوریه به ترکیه منظم شد.

در چنین شرایطی و با این تصویر ترکیه خود را به رویکردهای روسیه در سوریه نزدیک تر می بیند تا امریکا! همسانی نگاه ترکیه با امریکا در سوریه تا پشت در دفتر کار بشار اسد و سقوط دولت وی است، در حالی که رویکردهای دو کشور برای آینده سیاسی این کشور اختلافات صددرصدی دارد. این مسئله باعث شده تا ترکیه مجبور شود دست به قلم شود و همچون شاهان عثمانی برای همسایه خود نامه نگاری کند؟

بخشی از اختلاف کوتاه و میان مدت ترکیه و روسیه در خاک سوریه،‌ نوع نگاهی بود که دو کشور به کردها داشتند و حال ترکیه به خاطر همین کردها سعی دارد به روسیه نزدیک شود تا امریکا و غرب به نتیجه مورد نظر خود نرسند.

این مسئله معادلات را در سوریه بار دیگر پیچیده تر می کند و این امکان وجود دارد ترکیه برای حفظ موقعیت خود با دیگر رقبای منطقه ای از جمله عربستان سعودی تا حدودی علنی به مخالفت بپردازد. زیرا عربستان نه تنها ازطرح فدرال فدرالیسم در سوریه نگران نیست بلکه از آن حمایت می کند. سعودی ها عادت دارند «ریز دولت‌ها» را دور خود ببینند و همواره از همسایگان بزرگ می ترسند. نگاهی که می تواند مورد توافق اردن (حیاط خلوت جاسوسی و تحرکات امنیتی – اطلاعاتی غرب در منطقه)،‌ قطر،‌ مصر، امارات و رژیم صهیونیستی هم باشد! نگاه اختلافی ترکیه و عربستان سعودی در حوزه قدرت گیری یا تضعیف اخوان المسلمین در سوریه و منطقه را می توان به این اختلاف رقبا افزود.

بر این اساس می توان گفت که ترکیه در نامه عذرخواهی به روسیه برای نجات،‌ خودش را به آغوش پوتین پرتاب کرده است و از امریکا، اروپا، ناتو و برخی متحدان منطقه ای آنها فاصله اولیه گرفته است. بنابراین باید به آینده نگریست و چشم انتظار این مسئله شد که این فاصله گیری تا کجا ادامه پیدا خواهد کرد و‌ سرنوشت اردوغان را به چیز گره خواهد زد؟ و حال روسیه از این مهره چگونه استفاده خواهد کرد؟…

 


این مطلب را چاپ کنید

نظرات شما

ایمیل شما منتشر نخواهد شد پر کردن قسمت های ستاره دار الزامی است *

*


− 5 = یک

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>