روسیه و خروج انگلیس از اتحادیه اروپا

همه پرسی خروج انگلیس از اتحادیه اروپا معادلات و رویکردهای زیادی را دست‌خوش تغییر کرده است. این مسئله می تواند از زوایای مختلف مورد بررسی قرار گیرد که چنین تصمیمی چه تاثیراتی را به جا خواهد گذاشت.

به هر جهت تاثیرات و تاثرات این تصمیم تاریخی در آینده بیشتر نمایان خواهد شد. اما در این میان یک مسئله قابل تامل بحث نسبت روسیه با این موضوع است. در برخی از رسانه ها بخصوص اروپایی آمده است که برخی از کشورها و رهبران دنیا از خروج انگلیس از اتحادیه اروپا خوشحال هستند که یکی از آنها روسیه است.

1رضا حجت شمامی

جدای از اینکه این تحلیل درست است که روسیه از خروج انگلیس رضایت دارد یا خیر،‌ می توان به این مسئله پرداخت که نگاه روسیه به این موضوع چگونه است و این کشور در آینده چه نوع رفتاری را می تواند در قبال انگلیس و باقی مانده اتحادیه اروپا بگیرند.

به هر حال نباید فراموش کرد که جایگاه جغرافیایی روسیه و اروپا به همراه همه گذشته تاریخی که در کنار هم بوده اند با چالش هایی همراه بوده است که با وجود جهت گیری غربی – امریکایی اروپا در قبال روسیه این چالش ها را جدی تر کرده است. نمونه بارز و امروزی آن بحران اوکراین است. البته باید به این مسئله دقت کرد که رویکردهای امریکا محورانه اروپا کاملا نسبی است. حتی برخی از کشورهای تاثیرگذار اروپایی بر این تصمیم و اعتقاد هستند که در صورت امکان و ایجاد فضای مناسب رویکردهای خود را از امریکا جدا کنند و با استقلال بیشتری به زیست سیاسی خود ادامه بدهند که البته تا کنون این فضا به وجود نیامده است.

بنابراین برای روسیه مهم است که اروپا اتحاد نسبی خود را در قبال روسیه از دست بدهد و مواقع ای که بین آنها رویارویی وجود دارد با یک نهاد منسجم روبرو نباشد. از این منظر اروپا هر چه ضعیف تر باشد و جریان تصمیم گیری جمعی در آن هر چقدر پر چالش تر و با مخالفت های درونی بیشتری باشد به نفع روسیه خواهد بود. زیرا روسیه بهتر می تواند با نفوذ در برخی از کشورهای اروپایی در تصمیم گیری آنها تاثیرگذار باشد.

روسیه و خروج انگلیس از اتحادیه اروپا

 

مسئله بعدی این است که فضای ایجاد شده در اروپای کنونی که شبهه های زیادی را برای خروج از اتحادیه ایجاد کرده، این فضا را به وجود آورده تا روسیه بار دیگر بتواند بیش از گذشته در کشورهایی که نفوذ تاریخی داشته، تاثیر بگذارد. این مسئله زمانی مهم تر می شود که اروپا نتواند انسجام لازم را در درون خود ایجاد کند، مهم ترین مسئله در چنین شرایطی این است که نوع عملکرد ناتو و برنامه غرب برای گسترش آن به شرق با چالش های جدی مواجه خواهد شد. زیرا روسیه با تک‌کشورها راحت تر کنار خواهد آمد تا اینکه همان کشورهایی که ناتو برای عضویت روی آنها دست گذاشته، در ترکیب اتحادیه و با انسجام غربی قرار بگیرند.

این مسئله قابل تاملی است که عمده این کشورها که ناتو برای عضویت روی آنها دست گذاشته دارای فرهنگ و پیشینه ای هستند که رگه های روسی در آنها فراوان است به قدری که روسیه حتی با یک انتخابات می تواند سیاست کلان این کشورها را به نفع خود تغییر دهد. حال اگر موج استقلال خواهی در اروپا ایجاد شود یا اینکه دست‌کم این شک به وجود بیاید که آیا باید در اتحادیه ماند یا از آن خارج شد؟ بهانه لازم در اختیار روسیه قرار خواهد گرفت.

جدای از این مسائل با تضعیف منطقه گرایی و همگرایی در اروپا که روند چند دهه ای داشته، روسیه با خیالی آسوده تر به این موضوع نگاه خواهد کرد که اروپا چشم به گسترش همگرایی در خارج نزدیک خود دارد. به همین جهت سیاست منطقه گرایی ارواسیایی روسیه به شدت و حدت بیشتری دنبال خواهد شد. یادمان نرود که ریشه فعلی بحران اوکراین که دو طرف را به مرز رویایی نیز کشاند و هنوز بحران ایجاد شده به پایان نرسیده،‌ برآمده از همین دو نگاه تقابل گرای شرق گرایی و اوراسیاگرایی روسی و غرب گرایی اروپا و امریکا بود.

در چنین شرایطی ائتلاف سازی منطقه ای برای روس ها بسیار آسان تر شکل خواهد گرفت. بخصوص که فرهنگ عمومی بسیاری از مردم منطقه و هم مرز با روسیه، نزدیک به روس ها هست.

این موضوع را حتی می توان گسترش و به سازمان همکاری شانگهای هم نسبت داد. حوزه جغرافیایی و جمعیتی شانگهای به قدری پهناور و زیاد است که تحکیم ائتلاف و تعمیق منطقه گرایی، فضای سیاسی این حوزه را با گرایش های ضد هژمونیک روسی – چینی منسجم تر خواهد کرد تا در برابر گرایش های غربی از استحکام بیشتری برخوردار باشد. حال این پیوند هر چقدر با اقتصاد و توسعه آمیخته شود به مقصود بیشتر نزدیک خواهد شد. بنابراین روسیه می تواند از شانگهای یا دیگر سازمان ها و ائتلاف های منطقه گرایی،‌ در برابر دیگر رقبا از جمله اتحادیه اروپا استفاده کند.

مسئله انگلیس نیز قابل تامل است. پس از این خروج مهم، روس ها با یک کشور روبرو هستند که در نهایت پیشینه تاریخی با جهت گیری های مشخصی دارد که در حال حاضر گرایش های امریکایی همراه با رقابت های پنهان نیز در آن وجود دارد. به هر حال روسیه در نوع رابطه دو جانبه خود با انگلیس با معیارهای اتحادیه روبرو نیست. از سوی دیگر این مسئله برای انگلیس نیر وجود دارد و بدون دیواره هایی که اتحادیه اروپا می گذارد، آسان تر می تواند برای منافع خود با روسیه مذاکره کند. بخصوص که این احتمال وجود دارد انگلیس در برخی ازمناسبات اقتصادی با چالش های اروپایی روبرو شود که در چنین شرایطی روسیه یا متحدان منطقه ای آن می توانند برای انگلیس در حکم جایگزین باشند.

از این منظر نه تنها روسیه از خروج انگلیس رضایت دارد بلکه این موضوع می تواند منافع بلند مدت چین و برخی دیگر از کشورهای ائتلاف پذیر منطقه را برآورده سازد…

رضا حجت شمامی


این مطلب را چاپ کنید

نظرات شما

ایمیل شما منتشر نخواهد شد پر کردن قسمت های ستاره دار الزامی است *

*


6 − = چهار

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>